داغ‌ترین پرونده‌ها:

یادداشت قالیباف درباره جهان پسا کرونا

۱۶ فروردین ۱۳۹۹ - ۱۰:۴۹
نویسنده/خبرنگار: «نسیم آنلاین»
شیوع ویروس کرونا در مدت زمان کوتاهی جهان را درگیر خود کرده است و در صورتی که طولانی شود تأثیری ماندگار بر همۀ ارکان نظم آیندۀ جهانی خواهد گذاشت. برای تحلیل ژئوپولیتیکی این پدیدۀ مهم می‌توان به نکات ذیل اشاره کرد؛

محمدباقر قالیباف: در جهان دگرگون‌شدۀ آینده نقشی مؤثر خواهیم داشت یا صرفاً نظاره‌گر خواهیم بود؟

شیوع ویروس کرونا در مدت زمان کوتاهی جهان را درگیر خود کرده است و در صورتی که طولانی شود تأثیری ماندگار بر همۀ ارکان نظم آیندۀ جهانی خواهد گذاشت. برای تحلیل ژئوپولیتیکی این پدیدۀ مهم می‌توان به نکات ذیل اشاره کرد؛

 1 ــ شیوع ویروس کووید‌ــ‌19 نشان داد برخلاف آنچه برخی پژوهشگران در مورد کاهش نقش دولت‌ها و جایگزینی آن با سایر بازیگران فراملی و فروملی بحث کرده‌اند، هنوز هم دولت‌ها بازیگر اصلی جوامع هستند و این نقش در بحران‌ها تشدید می‌شود. در جهان پساکرونا دولت قوی‌تر و مداخله‌گرتر خواهد شد و مسئولیت‌های پیشین خود را بازیابی خواهد کرد.

2 ــ گسترش این ویروس از یک فرد در یک بازار محلی در یک استان در کشور چین به سطح و مقیاس جهانی نشان داد که چگونه در شرایط جهانی‌شده یک محیط جغرافیایی محلی می‌تواند در سطوح مختلف تأثیرگذار باشد. این پدیده را با عبارت جهان‌محلی‌شدن هم می‌توان توصیف کرد که نشان می‌دهد روندهای از پایین به بالا هم می‌توانند به‌اندازۀ روندهای از بالا به پایین مهم باشند. باید به اهمیت محیط‌های جغرافیایی محلی برای تعامل یا تقابل با فرآیند جهانی شدن تأکید کرد.

3 ــ شیوع این ویروس به احیای معنا و مفهوم سنتی مرزهای ملی در نظام جهانی منجر شد و بر این واقعیت تأکید کرد که همچنان کارویژه اصلی مرزها همان فاصله‌گذاری با دیگران است و دولت‌ها در تلاش برای پس گرفتن قدرت کنترل خود هستند. شیوع این ویروس باعث شد دولت ــ ملت‌ها بیش از قبل به هویت‌های ملی خود اهمیت دهند و نظام‌های فراملی چون اتحادیۀ اروپا می‌توانند در معرض تحولات جدی قرار گیرند و هیچ بعید نیست که این ویروس خلاف قواعد پیشین، کشورها را برای تأمین نیازهای خود به تولید در داخل کشور سوق دهد.

4 ــ دخالت مؤثر دولت چین در کنترل شیوع ویروس در آن کشور جلوه‌های دیگری از دخالت‌های مثبت و حداکثری دولت‌ها برای افزایش کارآمدی را نشان داد. کرونا به‌روشنی ضعف‌های لیبرال دموکراسی و دولت ناظر غیرمداخله‌گر را نشان داد. کشورهای دارای نظام لیبرال دموکراسی نیز ساختار قبلی خود را کنار گذاشتند و دولت حداکثری را به‌کار گرفتند. این شواهد می‌توانند مبنای تحولات نظری مهمی در فهم جهانی از مفهوم دولت و نظام حکمرانی شوند.

5 ــ بحران کروناویروس، ضعف شدید ادعای رفاه، خدمات اجتماعی و بهداشت عمومی و روانی کشورهای لیبرال دموکراتیک غرب را عیان کرد و نشان داد تصاویر زیبای ساخته‌شده از این کشورها واقعی نیست. کشورهایی دارای این حجم از اشکالات ساختاری گسترده نمی‌توانند الگوی ایده‌آلی برای سایر کشورها باشند. در جهان پساکرونا کشورها به‌دنبال الگوی جدیدی از نظام سیاسی خواهند رفت.

6 ــ این بحران بنا بر مدت زمانی که جهان را درگیر خواهد کرد بر ساختار نظام سرمایه‌داری تأثیر بنیادی خواهد گذاشت. ساختار تجارت جهانی، الگوی شرکت‌های چندملیتی، ساختار پیمان‌های اقتصادی و رقابت اقتصادی چین و آمریکا در معرض تغییر و تحولاتی جدی قرار دارند.

چه باید کرد؟

در سطح جهانی به‌نظر می‌رسد که مولفۀ سلامت و بهداشت عمومی در تبیین قدرت مغفول مانده‌اند و امروزه باید در کنار ژئواکونومی، ژئوکالچر و غیره از ژئوهلث یا ژئوپولیتیک بهداشت عمومی نیز بحث کرد. چین به‌خوبی نشان داد که چگونه توانمندی در عرصۀ بهداشت عمومی می‌تواند مؤلفه‌ای برای قدرتمندی یک محیط جغرافیایی باشد.

جامعه و نظام سیاسی ایران در نتیجۀ ویژگی‌های خاص فرهنگی، سیاسی و تاریخی و فشارهای چندده‌سالۀ خارجی در برابر بحران‌های این‌چنینی تاب‌آوری نسبی قابل‌توجهی دارد که در کنار ظرفیت بسیار مهم گروه‌های فعال مردمی، منجر به توفیقاتی قابل توجه در سطح اجتماعی شد.

اما ضعف در برنامه‌ریزی قبل از بحران و سردرگمی استراتژیک در مدیریت حین بحران از چالش‌های حکمرانی دولتهای ما از گذشته تا حال بوده است. توانایی مدیریت هر بحرانی به عملکرد دولت‌ها قبل از وقوع آن بحران برمی‌گردد. برای مدیریت بحران‌های بزرگ، نیازمند تصمیم‌های بزرگ با قاطعیت و عزم راسخ هستیم. بستن مرزها به‌روی کشورهای درگیر با سرعت عمل و قاطعیت می‌توانست از این مقدار هزینه جلوگیری کند و یا اجرای بهنگام قرنطینۀ شدید و سراسری و تأکید بر واقعیت‌های میدانی با وجود تأخیر در اعمال آن می‌تواند از ظرفیت‌های سازماندهی سیاسی فضا در مدیریت بحران استفاده کند.

کلید واژه
محمدباقر قالیباف کرونا ویروس نظم نوین جهانی
نظرات
  • عباس کیخسرو
    ۲۵ فروردین ۱۳۹۹ - ۱۵:۴۸
    13 7

    سياستمداران انحصار طلب دنيا كه به منافع گروهي و حزبي خود بيش از منافع عمومي اهميت مي دهند از هم اكنون به اين فكر افتاده اند كه از اين بحران همه گير برنده بيرون بيايند . و در اين ميان بيشتر از هر چيزي دموكراسي را هدف گرفته اند . هر گروه با تئوري بافي و القاء دكترين خود ميخواهد ضمن توجيه خود به افكار عمومي سمت و سو بدهد و انديشه جمع را متاثر سازد ولي آنچه كه مسلم است سازمانهاي جهاني و مدافعان دموكراسي و حقوق بشر بيكار نخواهند نشست .از طرفي مراكز فرهنگي ، مححققين علوم اجتماعي ، مصلحين دست اندر كار محيط زيست نيز به فعاليتهايشان شدت و سمت و سوي بهتري خواهند داد و به اميد خدا قواي خير بر قواي شر و شيطاني پيروز خواهد شد . براي اينكه دنيا نجات پيدا كند و جاي بهتري براي زندگي شود همه نخبه گان بايد تلاش كنند و البته اين مجاهدت ها هزينه هايي نيز دارد . اجركم عندا...