داغ‌ترین پرونده‌ها:

«سوت زنان» را مجازات نکنید؛ جایزه پیشکش

در حاشیه اظهارات وزیر اقتصاد مبنی بر جایزه به سوت زنان
۲۰ آذر ۱۳۹۸ - ۱۵:۲۰
نویسنده/خبرنگار: علیرضا فقیهی‌راد
خوب است جناب دژپسند خاطرات این شش ساله را مرور کنند و اگر ما را هم مورد عنایت قرار نمی دهند جهت اثبات حسن نیت خود اول به فساد ۱۸ میلیارد دلاری در توزیع دلار جهانگیری توسط بانک مرکزی رسیدگی کنند؛ جایزه پیشکش!

نسیم آنلاین؛ علیرضا ربیعی: فرهاد دژپسند وزیر اقتصاد دیروز در نودو یکمین نشست شورای گفت وگو دولت و بخش خصوصی با بیان اینکه با مواجه شدن پیشنهاد فسادآمیز سوت بزنید گفت: «باید فساد ریشه کن شود بدون اینکه حاشیه جدید ایجاد شود و از هیچ چیزی نباید ترس داشت و حتما در وزارت اقتصاد و دولت در رابطه با مبازه با فساد آمادگی دارند. هر کس فساد را افشا کند که منجر به صدور حکم برای فرد فاسد شود افشا کننده فساد از وزارت اقتصاد جایزه می‌گیرد.»

این اظهارات وزیر اقتصاد که بیان کننده یک گفتمان و مطالبه قدیمی است «حمایت از سوت زنی» نام دارد. تاریخچه سوت زنی و حمایت از سوت زنان در دنیا سابقه ای دیرینه دارد. به گونه ای که ریشه آن به زمانی برمی گردد که افسران پلیس انگلستان، هنگامی که متوجه وقوع جرمی می شدند در سوت خود می دمیدند تا عموم مردم و دیگر افسران فورا متوجه موضوع شده و برای مبارزه با فساد نیرویشان را جمع کنند. کم کم اصطلاح سوت زن (whistleblower)  معنایی گسترده تر یافت و به کسی اطلاق شد که جرمی را به طور علنی فریاد می کشد.

پدیده سوت زنی تاکنون برترین و کارآمد ترین شیوه مبارزه با فساد بوده است. علاوه بر اینکه موجب مشارکت مردمی در امر مبارزه با فساد و ایجاد حس عمومی مقابله با فساد ایجاد خواهد کرد، براساس آمار منتشر شده ۴۰ درصد مفاسد دنیا از طریق گزارش‌ فساد توسط مردم و تحت عنوان قانون «سوت زنی» کشف می‌ شود. این در حالی است که تنها ۳ درصد از مفاسد ازطریق سازمان های نظارتی موجود در کشورها کشف شده است.

برای نمونه گزارش های مردمی در سال ۲۰۰۵ میلادی، منجر به باز پس گیری رقمی معادل ۱۰میلیارد دلار توسط دولت آمریکا شد، در حالی که سازمان های نظارتی تنها ۵ میلیارد دلار را به خزانه برگرداندند.

جالب است بدانید سوت زنی یک فعالیت به شدت سودآور محسوب می شود. برخی نهادها از رقم ۱۰ تا ۳۰ درصد تخلف مالی کشف شده را جایزه سوت زن قرار می دهند. سازمان بورس آمریکا (sec) به طور مرتب و مانند آگهی بازرگانی مردم را تشویق به دریافت چنین مبلغی می کند و حتی اداره ای با عنوان اداره (حمایت از) سوت زنی دارد و جوایزش را مرتب تبلیغ و اطلاع رسانی می کند.

از طرفی جدای از تجربه موفق کشورهای دیگر دنیا در استفاده از این روش برای کشف فساد، براساس اصول دینی چون «کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته»، «امر به معروف و نهی از منکر» و امثالهم و همچنین اصل ۸ قانون اساسی مبنی بر نظارت مردم بر مسئولین این مساله مبنایی دینی و قانونی محکم و جدی دارد.

اما جناب دژپسند و بقیه مقاماتی که صرفا در سخنرانی ها وعده حمایت از گزارشگران فساد و جایزه به سوت زنان را طرح می کنند باید بدانند، زمانی یک شخص فسادی را گزارش می دهد که مطمئن باشد در صورت گزارش ضرری متوجه او نخواهد شد و نه تنها مفسدین بلکه دستگاه های مربوطه با عناوینی چون «دخالت در امور غیر» مجازات نخواهند شد.

لذا برای تحقق عملی این وعده ها با حرف درمانی کاری پیش نخواهد رفت، بلکه نیاز است اگر دولت فخیمه به این امر معتقد است طبق لایحه ای به مجلس حمایت از سوت زنان را تبدیل به قانون رسمی کشور کند، آنگاه است که می توان امید داشت اولین قدم ها در این راه برداشته شده است.

اساسا پدیده سوت زنی و حمایت از سوت زنان زمانی کارآمدی خواهد داشت که اولا: سازوکار مشخص و امنی جهت گزارش گیری تخلفات از مردم ایجاد شود دوما: سازوکار قانونی و چارچوب دار و با ضمانت اجرایی جهت حمایت از افراد سوت زن وضع شود و سوما:‌ سازوکار تشویقی سوت زنان نیز طراحی، قانونی و شفاف اعلام گردد.

اما در پایان باتوجه به اتفاقات پیش آمده طی این سال ها باید به جناب دژپسند گفت، جایزه به سوت زنان پیشکش، فقط آنها را مجازات نکنید؛ همین! ایشان مگر فراموش کرده اند که فردی حقوق های نجومی را اعلام کرد، اما بجای تشویق مورد محاکمه قرار گرفت، مگر فراموش کرده اند که شخصی فسادی در امیدیه را گزارش کرد اما محاکمه شد، مگر فراموش کرده اند که کارگران هپکو و آذراب و ده ها مورد دیگر که نه تنها فسادی را افشا کردند که حقوق اولیه خود را طلب کردند با برخورد گازنبری مواجه شدند، مگر فراموش کرده اند دانشجویانی که در اعتراض به قراردهای نفتی IPC مقابل وزارت نفت اعتراض کردند و با گارد خشن زنگنه مواجه شدند، مگر فراموش کرده اند نه تنها فساد بلکه هر انتقادی که نسبت به دولت شد با برچسب و تهمت و بگیر و ببند مواجه شد؟ خوب است جناب دژپسند خاطرات این شش ساله را مرور کنند و اگر ما را هم مورد عنایت قرار نمی دهند جهت اثبات حسن نیت خود اول به فساد ۱۸ میلیارد دلاری در توزیع دلار جهانگیری توسط بانک مرکزی رسیدگی کنند؛ جایزه پیشکش!

اخبار مرتبط
کلید واژه
فساد سوت زنی فرهاد دژپسند فساد اقتصادی وزارت اقتصاد مبارزه با مفاسد روش سوت زنی علیرضا ربیعی
نظرات