جنونِ زندگی و مرگِ یک مادر

در حاشیه مادر ریگی ها، مرگ، زندگی و «شبی که ماه کامل شد»

النازشاکر دوست

مادر ریگی ها یکی از مهم ترین، جذاب ترین و حیرت انگیزترین بخش های این فیلمِ نفس گیر بود و فرشته صدرعرفایی با بازی فوق العاده و تحسین برانگیزش یکی از بهترین نقش هایش را بازی کرد. آن نگاه، آن حالتِ چهره، آن تلخی بی پایان، آن سکوت های پر از کلمه و آن حضور کم صدای پر از فریاد تا سالهای سال در ذهن سینمای ایران خواهد ماند.

نسیم آنلاین؛ سحر دانشور: «تو مادرشونی! اونا رو زائیدی!» فائزه این جمله را به مادر ریگی ها، مادرشوهرش می گوید. توقع دارد مادرشان توان کنترلشان را داشته باشد، توان کنترل پسربچه هایی که حالا با اسلحه و جان مردم بازی می کنند. اما مادر تسلیم است! آیا تسلیم بودنش از سر ناتوانی است؟! شاید... شاید هم نه! در سرتاسر فیلم جز نگاهی تلخ، شرمنده، مضطرب، مستاصل، تنها و اندوهی که راه به جانش گشوده است چیزی از او نمی بینیم. مادر ریگی ها با نگاهش بازی می کند، با نگاهش حرف می زند، با چین و چروک های صورتش و ابروهایی که از ابتدا تا انتها در هم اند. ما در سرتاسر فیلم حتی لبخندی کوتاه از او نمی بینیم، حتی زمانیکه فرزندانش می خوانند و کف می زنند و می خندند او تلخ است و مستاصل و شرمنده! معدود دیالوگ هایش نیز بر اضطراب و استیصال نهفته در وجودش صحه می گذارند. اما او با آنها چه می تواند بکند؟! با فرزندانش، او که آنها را زائیده.

حیات مادر گویی در سکوت است، حرفی برای گفتن ندارد، تنها در برابر بازخواست و جمله فائزه وضع امروز فرزندانش را توصیف می کند، می گوید آنها تکفیری شده اند، خدا را هم بنده نیستند و اندوه دوباره می آید، سکوت، انفعال، تسلیم و چهره زنی که بر جان لحظه لحظه فیلم چنگ می زند. ناراضی است، دلش با فرزندانش و اعمالشان نیست، حتی نگرانشان هم نیست، او سرانجام اعمال فرزندانش را می داند، اما نه از آنها می ترسد و نه با آنها مقابله می کند. او در مرز جنون، مرگ و زندگی تنفس می کند. فائزه اما در نقطه مقابلِ مادر است، او از زنِ تلخ فیلم حرکت می خواهد، سکوت مادر را فهم نمی کند و زائیدنِ زن را همان بزرگ کردن فرزندان، تربیت کردنشان و توان کنترلشان می داند! اما آیا این زن که آنها را زائیده، این زن که مادرشان است آنها را هم تربیت کرده؟!

شاید رازِ سکوتِ عجیب مادر در همین نکته نهفته باشد. اینکه او، زمانی که باید به فرزندانش می رسید، آنها را جهت می داد، تربیت می کرد، راهبری و راهنمایی می کرد، نبود! آنجا که باید نقش آفرینی می کرد، غایب بود، آنجا که باید مادری می کرد، مادر نبود، حال نیز می داند پس از سالها غیبت از پس کاری برنمی آید، حتی نهیبی کوتاه و مقاومتی ناکام، او می داند فرزندانش راه خودشان را رفته اند و مخالفت او تاثیری در مسیرِ انتخاب شده ندارد. سکوت او تلخ است و ندامت در نگاهش موج می زند!

آیا این زنِ ساکت و تلخ، در «شبی که ماه کامل شد»، نمی تواند نمادی از مام وطنی باشد که با برخی تبعیض ها و بی توجهی ها و خطاها، برخی فرزندانش را در مسیر صعب روزهای پیش رو و در میانه چنگ و دندان نشان دادنِ دشمنانی که دندان تیز کرده اند برای گوشت و استخوانِ این مام و این فرزندان، تلخ و جانکاه از دست داده است؟! آیا سکوتِ این زن نشانه استیصال دربرابر عملکردِ گذشته اش نیست؟! دیالوگ کوتاهی از مادر وقتی به بیکاری و فقر جوانان منطقه اش اشاره می کند، بیکاری و فقری که آنها را به دام قاچاق و بعد هم تکفیری ها می افکند، می تواند این نمادگونگی را تقویت کند. بدیهی است فرزندان این مرز و بوم، نیازمند نگاهِ عادلانه و مادرانه مام وطن اند، تا راه گم نکنند و مادر را شرمنده نسازند. (این به معنایِ توجیه جنایت و جنایتکاران نیست، اما تبعیض و نارضایتی می تواند زمینه ای برای جولان دادن جنایتکارانی باشد که با کلمه جوانانِ این مرز و بوم را به دامِ خود می کشانند و برای کشور و سرمایه انسانی اش هزینه سازی می کنند.)

مادر ریگی ها یکی از مهم ترین، جذاب ترین و حیرت انگیزترین بخش های این فیلمِ نفس گیر بود و فرشته صدرعرفایی با بازی فوق العاده و تحسین برانگیزش یکی از بهترین نقش هایش را بازی کرد. آن نگاه، آن حالتِ چهره، آن تلخی بی پایان، آن سکوت های پر از کلمه و آن حضور کم صدای پر از فریاد تا سالهای سال در ذهن سینمای ایران خواهد ماند.

ارسال نظر

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس:

احیا عجولانه وزارت بازرگانی، دردسرساز است

عقب‌نشینی اسرائیل پس از هشت‌روز

اعتصاب غذا میان اسرای فلسطینی در اعتراض به عدم رعایت حقوقشان یا در اعتراض به یک موضوع سیاسی مسبوق به سابقه است. این شیوه اعتراضی در میان اسرای فلسطینی به این‌گونه است که تنها مقدار کمی آب و نمک مصرف می‌نمایند و به‌منظور تحقق خواسته خود دیگر نوشیدنی‌ها و غذاها را از سطح زندان جمع‌آوری می‌نمایند و یا افراد اعتصاب‌کننده تا تحقق خواسته‌های خود از خوردن غذا جز کمی آب و نمک امتناع می‌نمایند.

«تختی» کشی با «تختی»

فیلم، از نظر شخصیت پردازی، چندان موفق نبوده است. هر چند که فیلم از نوع زندگی نامه است اما تلاش نویسنده و کارگردان در شخصیت پردازی از یک قهرمان ملی تنها به خرده اطلاعات روزنامه ها تکیه می کند و مردی سرد، دورن گرا و تنها را به تصویر می کشد که فقط به دیگران کمک می کند و از خانواده خود غافل است.

کاری که دشمن را عصبانی کند درست است

حضرت آیت الله خامنه‌ای فرمانده معظم کل قوا ظهر امروز (چهارشنبه) در دیدار فرماندهان ارتش و نیروی زمینی، ارتشِ امروز را متدین‌تر و کارآمدتر از همیشه خواندند و با تجلیل از حضور مؤثر و حیاتی ارتش و نیروهای مسلح در امدادرسانی به سیل‌زدگان، و همچنین با تأکید بر لزوم اتحاد روزافزون نیروهای مسلح و زیبا خواندن دست برادریِ ارتش و سپاه پس از اقدام زشت آمریکایی‌ها علیه سپاه، خاطرنشان کردند: هر کاری که دشمن را عصبانی کند، خوب و درست است و در مقابل همگان باید از هر کاری که دشمن را جری و روحیه آن را تقویت کند،

مهم‌ترین مطالب سرویس

داستان عجیب از زندگانی شهید مدافع حرم
فیلم: از خالکوبی و قلیان تا شهادت
اهدای عواید حاصل از فروش بلیت و محصولات فرهنگی به هموطنان سیل‌زده
جشنواره جهانی فیلم فجر «سفیر مهربانی» هلال احمر شد
دبیر چهاردهمین جشنواره بین‌المللی رادیو خبر داد
حضور مهمانان خارجی در جشنواره بین‌المللی رادیو و اجلاس جهانی صدا
۱۹ فروردین و حکاکی انگشتر؛
خرافه یا واقعیت؟ شرف الشمس چیست؟
مدیرکل عتبات سازمان حج و زیارت در گفت‌وگو با فارس:
مابه‌التفاوت هزینه سفر به عتبات به زائران بازگردانده می‌شود
شایعه است! / هرچه وزارت اطلاعات بگوید قبول دارم
توضیح ضرغامی درباره خروج آرشیو صداوسیما در دوران ریاستش
تحلیلی بر مهمترین نقاط قوت و ضعف سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر
صعود جوانان، سقوط پیشکسوت‌ها!