«فاز» جدید یک برنامه تلویزیونی/ تلاش برای ساخت جهان‌بینی جدید برای نوجوانان

عنوان

برنامه تلویزیونی «فاز» ضمن استفاده از ویژگی‌های اسطوره‌ای «هفت خوان» در ادبیات کهن و تنوع دیداری و روایی برای مخاطب٬ به طور ضمنی سازنده‌ یک جهان‌بینی جدید برای نوجوانان است.

خبرگزاری فارس- گروه رادیو و تلویزیون:در روزهایی که تلویزیون ملی٬ سرحال نیست٬ برنامه ی مشخصی ندارد و گاه با رفتارهای متضاد و مدیریت های سلیقه ای٬ باعث ایجاد واکنش های سخت و حتی بی اعتمادی می شود٬ رئالیتی شوی جذابی به تصویر آمده که بسیاری از معادلات را در برنامه سازی٬ چه به لحاظ فرم و چه به لحاظ محتوا تغییر داده است.

فاز-فرزند ایران زمین-٬ برنامه ی تلویزیونی بزرگی است که در ایران٬ با تسامح٬ گونه آن را مستند-مسابقه ترجمه کردند. برنامه ای را که یک گروه با تجربه و با دغدغه های جدی اما جوان می سازند و جوان ترهایی که در آن٬ برنامه ساختن را مشق و تجربه می کنند؛ یک کارگاه بزرگ که برای برنامه ای در این ابعاد حائز اهمیت٬ امیدبخش و آینده ساز است.
تحلیل اهمیت فاز اما نیاز به سیر در تاریخ دارد. تلویزیون ایران در دهه ی شصت و هفتاد یکه تاز رسانه ای بود و هیچ بدیل و آلترناتیوی نداشت. در آن دوران کودکان و نوجوانان از جریان دنیای پیرامون خود٬ با خبر نبودند و نمونه های خارجی در دسترسشان نبود و تفریحی غیر از کوچه و تلویزیون نداشتند و به هر آنچه از قاب رسانه ی رسمی می دیدند٬ بسنده می کردند. در آن دوران نیز برنامه های مهمی برای نوجوانان تولید می شد که این اهمیت نه به دلیل کیفیت بالای آثار که به دلیل رویکرد نوی برنامه ساز ها و مدیران بود و در خاطرات نوجوانان آن دوران باقی مانده است. برنامه هایی که اگر امروز دوباره به آن ها بازگردیم٬ با اشکالات فنی و ساختاری زیادی مواجه می شویم که بدیع بودن و بی رقیب ماندنشان در ظرف زمانشان٬ آن ها را در اذهان ماندگار کرده است. در آغاز دهه ی هشتاد و با ظهور و در دسترس قرار گرفتن ماهواره ها و اینترنت٬ رسانه های غیررسمی ظهور کردند و نوجوانان با داشتن کامپیوتر و احیانا ماهواره٬ می توانستند به جهان جدیدی دسترسی داشته باشند که بدیل و جایگزین رسانه ی ملی بود. در این اثنا تلویزیون که همچنان فکر می کرد بی رقیب است٬ بر همان نهج و طریق گذشته که روزگاری برای نوجوانان جذاب بود٬ برنامه می ساخت و پیش می رفت. تلویزیون در آن سال ها نه تهیه کننده و سازنده ی جدیدی را تربیت کرده بود و نه حتی در برنامه هایش چنین هدفی را پیش بینی می کرد. جمود طرح ها و طراح ها٬ فاصله مخاطب از رسانه ی رسمی را زیاد کرد و با افزایش سرعت اینترنت و رواج شبکه ها ی غیرسیاسی ماهواره ها٬ دیگر بچه ها نیز می توانستند برنامه های جدیدتر٬ جدی تری٬ خوش رنگ و لعاب تر و بدون سانسور را ببینند و در لایف استایل جدیدی که البته پایه هایش سست بود واقع شوند و اینچنین بود که برنامه های کودک و نوجوان دچار مرگ تدریجی شدند و اساسا گروه های کودک و نوجوان از حیز انتفاع خارج گشتند.
درست زمانی که رسانه ی رسمی٬ دیگر هیچ فکری برای کودکان و نوجوانان نمی کرد؛ زمزمه ی ظهور شبکه های تخصصی برای این گروه های سنی شروع شد٬ که آن ها نیز گرچه محمل خوبی برای برنامه سازی بودند٬ اما مبتنی بر همان رویکرد کلی تلویزیون٬ فقط برای قشر خاصی از مردم که اتفاقا به رسانه ی ملی وفادار هستند٬ برنامه تولید نمودند و بخش زیادی از کودکان و نوجوانان را نادیده گرفتند. از طرفی برنامه ها به جای اینکه برای نوجوانان ساخته شود٬ با موضوع نوجوانان ساخته می شد٬ مثل فیلم هایی که باید برای کودکان ساخته شود٬ اما تنها درباره ی آن هاست.
فاز برنامه ای برای نوجوانان است و با دقت به این هدف نزدیک می شود. فاز برای قشر و طبقه ی خاصی از مردم نیست و همه ی سطوح از مخاطبان را با هر سلیقه٬ ایده و معرفتی در بر می گیرد و موضوعاتش٬ موضوعات اساسی «انسان» است که مشترک میان تمام مخاطبان خواهد بود. فاز سعی می کند تمام فاکتورهای جذابیت برای نوجوان٬ از هویت بصری٬ موسیقی تا ریتم و ضرباهنگ را به بهترین شکل رعایت کند. سعی می کند نوجوانان دهه ی هشتاد را که مغفول ترین نسل حال حاضر جامعه هستند و در میان دعواهای سیاسی و منازعات اجتماعی فراموش شدند٬ با چشم باز ببیند٬ دغدغه ی آن ها را بر صفحه ی تلویزیون نشان دهد و از همه مهم تر٬ به ظهور و حضور آن ها اصالت بخشد. در روزهایی که شرایط اجتماعی پیچیده ای در کشور حاکم است و فاصله ی میان محرک ها٬ هیجانات٬ کنش ها و واکنش های اجتماعی به حداقل رسیده و پیش از هر «اندیشه »ای٬ «فعل» رخ می دهد٬ آسیب پذیرترین قشر٬ نوجوانان اند که در آستانه ی جوانی٬ با طراحی های گوناگون سردمداران٬ آینده شان مبهم شده و حتی در خلوت با خویشتن٬ نیز دچار فقدان معنا هستند.

هیچ کس این نوجوانان را ندیده و فاز٬ کورسوی امیدی است تا نشان دهد٬ آن ها هستند و اتفاقا بر خلاف تصور٬ فاصله ی میان نسل های قبل با ایشان٬ که محصول یک عدم تفاهم جدی است٬ قابل رفع است. فاز نشان می دهد متولدین دهه ی هشتاد٬ ظرفیت بسیار بالایی برای آینده سازی دارند٬ اگر به آن ها اعتماد شود و اگر ما بتوانیم خودمان را اندکی از کشمکش های اجتماعی٬ اقتصاد و سیاسی برهانیم٬ آن ها را ببینیم٬ نیازهایشان را بشناسیم و برای آینده شان با انصاف و تدبیر برنامه ریزی نماییم.
فاز٬ مؤلف است و یک تجربه ی کم نظیر در ایران؛ گرچه رقبایی در گونه و ژانر دارد٬ اما آن ها نیز یا در حال و هوای نظامی هستند و مخاطبانشان تخصیص می یابند؛ یا نمونه ی ساخته شده در راستای اقتصاد مقاومتی و اصلاح الگوی مصرف که اگرچه جدی تر است٬ اما شاید نتواند همه ی اعضای خانواده را با خود همراه کند. فاز٬ با طراحی مراحل هفت گانه٬ ضمن استفاده از ویژگی های اسطوره ای «هفت خوان» در ادبیات کهن و تنوع دیداری و روایی برای مخاطب٬ به طور ضمنی سازنده ی یک جهان بینی جدید برای نوجوانان است. فاز برای یک متولد دهه ی هشتادی که هنوز انگار به رسمیت شناخته نمی شود و خودش نیز این وضعیت را پذیرفته و برای امور اصیل٬ کمتر ارزشی قائل است و جهان بینی اش را کشکول وار به دست می آورد؛ یک مسیر می سازد. فاز نشان می دهد که زندگی مراحل مختلفی دارد٬ مراحل مختلف زندگی٬ چالش است و در هر چالش هر کسی که ضعیف تر عمل کند٬ حذف می شود. حتی گاهی تنها٬ «ضعف» عامل نیست. فاز به درستی عوامل دیگر را نشان می دهد: قضاوت های نادرست٬ اجماع قدرت ها برای از بین رفتن و حتی تنازع بقا. همه ی این ها در زندگی واقعی امروز وجود دارد و فاز به دلیل مستند بودن و البته خودآگاه این ها را به تصویر می کشد. ما در فاز دیدیم که در یک مرحله٬ شاید کسی که توانایی کمتری در عرضه ی داشته های خود دارد٬ یا به دلیل توانایی کمترش در اصول مذاکره حذف می شود٬ در حالیکه فرد توانایی است و این جهان واقعی پیش روی نوجوان امروز است. فاز نشان می دهد که راز بقا٬ نه در فردیت افراطی که در کار گروهی است و اینکه نوجوانان ما٬ چقدر نیاز دارند که کار گروهی را یاد بگیرند. در جامعه ای که ارزش ها تحت تاثیر امور مادی (اقتصاد٬ قدرت) است٬ «رقابت» مهم ترین چالش و ارزش افراد خواهد بود و برای پیروزی در آن٬ هر ارزشی زیر پا گذاشته می شود. ما امروز تجلی فردیت در رقابت را٬ در همه ی ارکان زندگی و نهادهایمان می بینیم و قطعا نوجوانان با این ارزش/چالش٬ به عنوان ناظر بر کردار ما و عامل در محیط مدرسه هاشان (متاثر از بزرگتر ها)٬ مواجه اند. فاز به آن ها نشان می دهد که بر خلاف فرهنگ موجود و تثبیت شده ی کنونی در مسیر رقابت٬ این کار گروهی و رجعت به مفهوم هم گرایی است که می تواند موجب پیشرفت و برون رفت از وضعیت کنونی باشد. با این حال٬ روی خشن زندگی٬ نشان می دهد که حتی در مسیر کار گروهی نیز٬ کسانی از بین می روند و از گردونه قدرت و نظام طبقاتی خارج می شوند. فاز به نوجوانان این سرزمین عیار بخشیده و با صدای بلند توجه به آن ها را فریاد می زند. نسلی که همه ی ما و حتی پدران و مادرانشان از آن ها دور شدند و آن ها خودشان ماندند و خودشان. مشکلات و معضلاتشان را در میان خودشان حل می کنند و انگار دره ی عمیقی میان آن ها و نسل های پیش از خودشان می بینند و البته این نگاه دوسویه است. فاز به ما نشان می دهد که نوجوانی این نسل٬ مانند نوجوانی نسل های پیش است٬ با ضوابط و عوارض بیشتر٬ با امکانات و استعدادهای پیرامونی وسیع تر که سرعت تغییر و انتقال را نسبت به ما٬ به نحو چشمگیری فزونی بخشیده٬ اما آن ها همچنان و به خوبی قابل تعامل اند و چه بسا همین امکانات آن ها را هوشیار تر نموده است.
فاز٬ نشان می دهد که ما نباید منتظر دیگران باشیم و باید حرکت کنیم. هر کسی که در گروه بنشیند حذف می شود٬ حتی اگر توانا باشد. فاز می گوید باید دستت را روی پای خودت بگذاری٬ بلند شوی و یک کاری انجام دهی و این برای نوجوانی که کمتر دیده شده یک فرصت است. فاز بحران ها را نیز نشان می دهد. روابط میان نوجوان ها با هم٬ سرایت فرهنگ «رقابت» در میان آن ها و ما به وضوح می بینیم که چه چیزهایی را یادشان ندادیم و چه چیزهایی را حتی خودمان نیاموختیم. فاز آینه ی نسل ما نیز هست. آن چه را باید و نباید به نسل های بعد از خودمان منتقل می کردیم که عمدا یا سهوا انجام ندادیم. اگر امروز احساس می کنیم با نسلی مواجهیم که غیریت مشهودی با ما دارد٬ این به دلیل٬ انتقال نادرست مفاهیم است و حالا فاز نشان می دهد دلیل این انتقال نادرست٬ فهم غیر اصیل ما از ارزش ها یا دگرگونی دنیامدارانه ی سیاست هایمان بوده است. فاز یک تلنگر است و قطعا به تنهایی نمی تواند کاری از پیش ببرد. اما می تواند پنجره ای باشد به روی فرزندان ایران و کسانی که فردا باید در این سرزمین زندگی کنند. فاز ما را امیدوار می کند به آن ها و آن ها را امیدوار می کند به دیده شدن. کاش به تعداد همه ی شبکه های تلویزیون ما که سرشار از سریال های ضدفرهنگ و حتی مخرب برای آداب اجتماعی اند٬ برنامه هایی برای فردای تمامی آدم های این سرزمین ساخته می شد و همه دغدغه ی روزگار نیامده را داشتند. فاز اگرچه بی نقص نیست و به عنوان تجربه ی اول٬ ضعف ها و قصورهای فراوانی دارد٬ اما راهش چنان مهم است که این ضعف و قصورها را باید نادیده گرفت. فاز٬ یک تلنگر جدی به همه ماست برای فردای این سرزمین؛ فرزندان خودمان.
انتهای پیام/ 

منبع: فارس

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

رهبر انقلاب اسلامی در نشستی که با دعوت ایشان از رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت برگزار شد:

لزوم تهیه نقشه راه اقتصاد باثبات

توافقنامه پاریس چیست؟

خاموشی‌های اخیر بار دیگر عنوان توافقنامه پاریس را سر زبان‌ها انداخته است. اما موافقتنامه پاریس چیست؟ آیا علت خاموشی ها و کاهش نرخ تولید برق در کشور از اثرات امضای این موافقت نامه به‌شمار می‌رود؟

مشکلات امروز کشور به خاطر خودتحریمی‌ است نه تحریم

رئیس کمیسیون حمایت از تولید ملی مجلس گفت: بخش قابل توجهی از مشکلات امروز کشور نه بر اثر اعمال تحریم بلکه به خاطر سوء مدیریت‌ها به وجود آمده و ما امروز به نوعی از خودتحریمی رنج می‌بریم.

دولت روحانی توسعه نیروگاه‌ها را متوقف کرده است

نامجو گفت برای پاسخگویی به نیاز مصرف کشور در برنامه پنجم توسعه اقتصادی پیش بینی شد سالانه 5 هزار مگاوات به ظرفیت نیروگاهی کشور اضافه شود حال آنکه به دلیل تحریم‌ها و افت رونق اقتصادی، دولت روحانی احساس کرد که رشد مصرف برق اتفاق نخواهد افتاد و این دولت خواهد توانست با مدیریت مصرف و تقاضا، رشد مصرف برق را مهار کند!

مهم‌ترین مطالب سرویس

حجت الاسلام و المسلمین ماندگاری در گفتگو با باشگاه خبرنگاران جوان؛
چهار جایگاه نقش‌آفرینی دختر در خانواده چیست؟
حق‌شناس در بازدید از خانه کتاب خبر داد؛
راه‌اندازی پهنه فرهنگی رودکی در تهران
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین